Elke club draagt de verantwoordelijkheid om zorg te dragen voor de psychische, fysieke en seksuele integriteit van haar leden. Een goede begeleiding en een open aanspreekcultuur zijn daarbij essentieel.

Hoe creëer ik een veilig sportklimaat in mijn club?

1. Stel een club-API aan

Een Aanspreekpersoon Integriteit binnen de club is een laagdrempelig aanspreekpunt waarbij sporters, ouders, trainers, bestuurders of andere betrokkenen terechtkunnen met een vraag, vermoeden of klacht over seksueel grensoverschrijdend gedrag.

2. Maak de club-API kenbaar

Om een veilige sportomgeving te garanderen, is het belangrijk dat de contactgegevens van de club-API duidelijk gecommuniceerd worden naar alle clubleden. Dit kan bijvoorbeeld via de clubwebsite, een welkomstbrochure of bij de start van het seizoen. Zo weet iedereen bij wie ze terechtkunnen met vragen of meldingen.

Daarnaast vragen vanuit Zwemfed om de functie ‘club-API’ correct in te vullen in het ledenbeheerprogramma Assist. Dit vergemakkelijkt de communicatie tussen de federatie en het aanspreekpunt van de club, vooral wanneer een melding rechtstreeks bij Zwemfed binnenkomt.

3. Moedig de club-API aan tot het volgen van vormingen

Zwemfed moedigt club-API’s actief aan om deel te nemen aan vormingen die bijdragen aan een veilige en inclusieve sportomgeving. Aanbevolen opleidingen zoals ‘Sport met Grenzen’ en ‘Aan de slag als club-API’, evenals inspirerende netwerkmomenten zoals de ‘API-terugkomdag’, bieden waardevolle inzichten en praktische handvaten. Deze vormingen worden het hele jaar door georganiseerd door Zwemfed en/of Sportieq, en vormen een unieke kans om kennis te verdiepen en ervaringen uit te wisselen.

4. Maak grensoverschrijdend gedrag bespreekbaar

  • Hang een wegwijzer op zodat jongeren die geconfronteerd worden met grensoverschrijdend gedrag, aangemoedigd worden om hulp te zoeken. Noteer de club-API op deze wegwijzer.
  • Voorzie een webpagina 'Meldpunt' op de clubwebsite en herhaal deze informatie regelmatig via de verschillende communicatiekanalen van de club doorheen het jaar.
  • Stel de club-API altijd (opnieuw) voor tijdens een informatieavond bij het begin van het seizoen of een andere online/fysieke bijeenkomst van de club. Een bekend gezicht maakt de drempel al een stuk lager om iets te melden.
  • Zorg ervoor dat het clubbestuur, trainers, lesgevers en medewerkers weten wie de club-API is en wat zijn/haar rol als club-API juist inhoudt. Bekijk of zij de contactgegevens van de club-API kennen en mee opnemen in brochures, presentaties gericht aan de sporters, ouders...
  • Veranker de Gedrags- en Ethische code in de werking van de club.
  • Publiceer de link naar het Tuchtreglement op de clubwebsite of neem het op in het intern reglement.
  • Bekijk maandelijks de ethische thema's uit de Zwemfed-nieuwsbrief. Deze informatie kan je delen met het clubbestuur en integreren binnen de clubwerking.

Aanwerving en omkadering van sportbegeleiders?

Trainers en sportbegeleiders staan dicht bij de sporters en spelen een sleutelrol in het creëren van een veilig en ethisch sportklimaat. Daarom is het belangrijk om goed zicht te hebben op wie actief is binnen je club: hun achtergrond, ervaring en motivatie.

Werkwijze naar aanwerving en omkadering

Modeldocumenten

Binnen een sportclub kan je overeenkomsten afsluiten met verschillende personen (vrijwilligers, trainers, sportbegeleiders, verenigingswerkers,…). De Vlaamse Sportfederatie biedt modeldocumenten aan om zo’n overeenkomst af te sluiten:

Strafregister opvragen

Er is een decretaal verplichte preventieve maatregel van toepassing op sportclubs, namelijk het opvragen van het ‘Uittreksel Strafregister model 2’ wanneer er medewerkers (gaande van trainers, lesgevers tot vrijwilligers) (op)nieuw worden aangesteld. Het opvragen van het uittreksel is geen garantie dat de seksuele integriteit van iedereen 100% gewaarborgd wordt en blijft, maar kan wel de kans op ongewenst gedrag verkleinen.

Als sportorganisatie krijg je op die manier een zicht op eerdere veroordelingen voor onder andere zedenfeiten. Je kunt daardoor een beter oordeel vellen of iemand geschikt is om met minderjarigen te werken. Met het opvragen van het uittreksel geef je als club een duidelijk bijkomend signaal dat je de aanpak van (seksueel) grensoverschrijdend gedrag ernstig neemt.

Hoe zien we dit in de praktijk?

  • Sport Vlaanderen ontwikkelde een draaiboek. Met dit draaiboek wordt meer duidelijkheid gegeven over de toepassing en uitwerking van de verplichting. Het draaiboek biedt een eerste houvast voor sportorganisaties.
  • Geen zin om het draaiboek te doorgronden? De Vlaamse Sportfederatie en Sportieq ontwikkelden een handig stappenplan en een digitale wegwijzer op maat van clubs.
    In een notendop:
    • Het strafregister dient opgevraagd te worden van meerderjarige trainers/vrijwilligers die minderjarige kinderen begeleiden.
    • Het strafregister kan online aangevraagd worden door de trainer/vrijwilliger zelf.
    • Het strafregister mag niet bijgehouden worden door de club, enkel ingekeken en beoordeeld worden. Het mandaat binnen de club zal een persoon zijn met verantwoordelijkheidsgevoel en die discreet zal omgaan met de info. Dit kan, maar hoeft niet, de club-API te zijn.
    • De club houdt een lijst bij van de namen en vinkt aan van welke trainers/vrijwilligers dit in orde is + noteert de datum.